Dział spadku – sposoby podziału, podatki i koszty

Jak można podzielić odziedziczony majątek?

W sytuacji, gdy spadek po osobie zmarłej nabyła więcej niż jedna osoba, po stronie spadkobierców powstaje współwłasność.
Spadkobiercy mogą pozostawać we wspólności majątku. Dział spadku służy jej zakończeniu w całości albo w części i nie jest obowiązkowy. Możliwe są także inne czynności, np. zbycie udziału spadkowego na zasadach ustawowych.

Dział spadku może być przeprowadzony w sądzie albo u notariusza.
Warunkiem działu spadku u notariusza jest zgodne porozumienie wszystkich spadkobierców. W innym wypadku konieczne będzie złożenie wniosku w sądzie.
Przy umownym dziale należy wykazać prawa do spadku, np. zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia albo prawomocnym postanowieniem sądu. W postępowaniu sądowym stwierdzenie nabycia spadku może nastąpić także w toku sprawy o dział.

Sposoby działu spadku

Dział spadku może odbyć się przez przydzielenie poszczególnych nieruchomości spadkobiercom, jeżeli w skład masy spadkowej wchodzi więcej niż jedna nieruchomość. Jeżeli według spadkobierców nieruchomości te przedstawiają różną wartość, dodatkowo może dojść do spłaty.
Jednym ze sposobów działu spadku jest przyznanie przedmiotów spadkowych jednemu spadkobiercy, z obowiązkiem spłaty pozostałych. Istnieje również możliwość przeprowadzenia działu spadku bez spłat i dopłat.

Podatek przy dziale spadku

Dział spadku nie jest opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn.
PCC może wystąpić, gdy dział obejmuje spłaty lub dopłaty. Podatnikiem jest nabywca rzeczy lub praw ponad dotychczasowy udział, a podstawę stanowi ich wartość rynkowa nabyta ponad ten udział. Dla nieruchomości i praw wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy stawka wynosi 2%, dla innych praw majątkowych 1%, z uwzględnieniem przepisów szczególnych. Samo nabycie ponad udział przy dziale bez spłat i dopłat nie powoduje PCC z tego tytułu. Przy umowie w formie aktu notarialnego podatek pobiera notariusz. Odrębnie ocenia się ewentualne skutki w podatku dochodowym.

Maksymalna taksa notarialna przy dziale spadku

Wynagrodzenie ustala się z notariuszem w granicach przepisów o maksymalnych stawkach. Podstawą jest ogólna wartość majątku podlegającego działowi. Poniższa skala przedstawia stawki maksymalne netto; w określonych przypadkach stosuje się obniżone stawki wynikające z rozporządzenia. Do wynagrodzenia dolicza się VAT oraz koszty wypisów, a zależnie od czynności także podatek i opłaty sądowe.

1) do 3000 zł – 100 zł;
2)powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
3) powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
4) powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
5) powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
6) powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
7) powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł

Przy zgodzie wszystkich spadkobierców można zawrzeć umowę o dział spadku u notariusza. Przed ustaleniem terminu warto sprawdzić dokumenty do działu spadku i uzgodnić wysokość oraz terminy spłat.

Podstawa prawna i źródła: Kodeks cywilny; Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych; Maksymalne stawki taksy notarialnej.