Zdolność testowania, a więc dysponowania swoim majątkiem na wypadek śmierci, posiada każda osoba, która ukończyła 18 lat lub zawarła wcześniej związek małżeński oraz nie została ubezwłasnowolniona.
Testament pozwala powołać spadkobierców i zamieścić inne rozrządzenia na wypadek śmierci. Samo powołanie spadkobierców nie rozdziela jednak konkretnych rzeczy między nich. W testamencie notarialnym można ustanowić zapis windykacyjny, dzięki któremu oznaczony przedmiot zostanie nabyty z chwilą otwarcia spadku, jeśli spełnione są warunki ustawowe.
Testament jest aktem jednostronnym i musi zostać sporządzony bezpośrednio przez testatora. Warto podkreślić, że aby nie było podstaw do podważenia jego zapisów, musi powstać w momencie, gdy testator jest w pełni świadomy podejmowanej czynności oraz posiada swobodę decydowania.
Czym wyróżnia się testament notarialny?
Testament notarialny sporządza się w formie aktu notarialnego. Udział notariusza pomaga prawidłowo sformułować rozrządzenia i dochować wymaganej formy. Jest to dokument:
- sporządzany przez notariusza przy osobistym udziale testatora; jeżeli przemawia za tym charakter czynności lub szczególne okoliczności, czynność może odbyć się również poza kancelarią,
- przygotowywany po wyjaśnieniu woli testatora i wymogów prawnych; forma notarialna nie wyłącza możliwości zakwestionowania testamentu, np. z powodu stanu wyłączającego świadome albo swobodne podjęcie decyzji, błędu lub groźby,
- którego oryginał pozostaje w kancelarii, a następnie jest przekazywany do właściwego archiwum zgodnie z przepisami; testator otrzymuje wypis aktu. Nie wymaga to odrębnego złożenia testamentu do depozytu.
Warto pamiętać, że spadkodawca może zmienić testament notarialny w dowolnym momencie – pod warunkiem, że ma pełną zdolność do czynności prawnych i działa świadomie oraz swobodnie. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez pełnomocnika.
Za sporządzenie testamentu notariusz pobiera opłatę zgodną z obowiązującą taksą notarialną.
Jak przygotować się do sporządzenia testamentu?
Na wizytę należy zabrać dokument tożsamości oraz przygotować dane osób, których mają dotyczyć rozrządzenia. Przy zapisie windykacyjnym potrzebne są dane i dokumenty identyfikujące jego przedmiot, np. numer księgi wieczystej nieruchomości. Zakres dokumentów warto wcześniej ustalić z kancelarią.
Najczęstsze pytania o testament
Czy testament notarialny można odwołać?
Tak. Testator może odwołać cały testament albo poszczególne postanowienia w sposób przewidziany prawem. Sama wcześniejsza forma notarialna nie pozbawia go tej możliwości.
Czy pominięcie dziecka w testamencie pozbawia je zachowku?
Nie. Pominięcie przy powołaniu do spadku nie jest równoznaczne z wydziedziczeniem. Wyjaśniamy to w poradniku o wydziedziczeniu i zachowku.
Podstawa prawna i źródła: Kodeks cywilny; Prawo o notariacie; Maksymalne stawki taksy notarialnej.