Kolejność dziedziczenia ustawowego – kto dziedziczy spadek?

Kto dziedziczy, gdy brak testamentu?

Jeżeli brak skutecznego powołania do spadku w testamencie albo powołane osoby nie chcą lub nie mogą dziedziczyć, stosuje się zasady dziedziczenia ustawowego z Kodeksu cywilnego. Dziedziczenie ustawowe może dotyczyć także części spadku. Poniższy opis przedstawia podstawową kolejność; znaczenie mogą mieć m.in. odrzucenie spadku, zrzeczenie się dziedziczenia i niegodność.

W pierwszej kolejności powołane do dziedziczenia są

– dzieci spadkodawcy oraz jego

– małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych, czyli wnuków, prawnuków.

Otwarcie spadku następuje w chwili śmierci spadkodawcy.

Jeżeli spadkodawca nie miał dzieci a tym samym i dalszych zstępnych powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

Jeżeli nie ma zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

Jednak, jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

W sytuacji, kiedy którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym.

Jeżeli spadkodawca nie pozostawił zstępnych (dzieci, wnuki) oraz nie posiadał małżonka a także rodziców, rodzeństwa, rodzeństwo natomiast nie posiadało swoich zstępnych cały spadek przypada:

– dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.

Dla spadków otwartych od 15 listopada 2023 r., jeżeli któreś z dziadków nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przypada jego dzieciom, a gdy dziecko dziadka również nie dożyło otwarcia spadku – dzieciom tego dziecka. W tej grupie dziedziczenie nie przechodzi na dalszych zstępnych dziadka. Dla wcześniejszych spadków trzeba zastosować przepisy obowiązujące w chwili ich otwarcia.

W braku dzieci i wnuków tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, jego udział przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.

Małżonek dziedziczący z rodzicami, rodzeństwem lub zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy otrzymuje połowę spadku. W braku zstępnych, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa cały spadek przypada małżonkowi. Jeżeli nie ma osób uprawnionych z wcześniejszych grup, w ostatniej kolejności dziedziczy właściwa gmina albo Skarb Państwa.

Małżonek pozostający w prawnie orzeczonej separacji nie dziedziczy z ustawy. Jeżeli spadkodawca przed śmiercią wystąpił o rozwód lub separację z winy małżonka, samo wniesienie pozwu nie powoduje automatycznego wyłączenia. O wyłączeniu orzeka sąd na żądanie pozostałego spadkobiercy ustawowego, gdy żądanie rozwodu lub separacji było uzasadnione. Powództwo trzeba wnieść w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o otwarciu spadku, najpóźniej w ciągu roku od jego otwarcia.

W celu ustalenia dalszych informacji prosimy o kontakt telefoniczny pod numerem:426700101 lub za pośrednictwem poczty e-mail:

kancelaria@notariusze-lodz.eu

Po ustaleniu kręgu spadkobierców prawa do spadku można potwierdzić w sądzie albo – przy spełnieniu ustawowych warunków – w akcie poświadczenia dziedziczenia. Dla osób rozważających odrzucenie spadku przygotowaliśmy poradnik o terminie i skutkach odrzucenia.

Podstawa prawna i źródła: Kodeks cywilny; Nowelizacja spadkowa z28.07.2023.