Czym jest fundacja rodzinna i jak ją założyć?

Fundacja rodzinna gromadzi mienie, zarządza nim w interesie beneficjentów i spełnia świadczenia na ich rzecz. Jej cel różni się od celów zwykłej fundacji, ale nie wyklucza wspierania działalności pożytku publicznego: beneficjentem może być także organizacja pozarządowa spełniająca warunki ustawy.

Fundacja rodzinna może służyć planowaniu sukcesji i zarządzaniu majątkiem na zasadach określonych w statucie. Nie daje bezwarunkowej ochrony przed wierzycielami: ustawa przewiduje m.in. odpowiedzialność za wskazane zobowiązania fundatora oraz reguły dotyczące zachowku.

Fundacja rodzinna i zarząd sukcesyjny to różne rozwiązania. Zarząd sukcesyjny służy czasowemu prowadzeniu przedsiębiorstwa osoby fizycznej po jej śmierci. Fundacja rodzinna może posiadać majątek związany z biznesem, w tym udziały i akcje; wniesienie go do fundacji nie oznacza dowolnej kontynuacji każdej działalności gospodarczej, ponieważ ustawa ogranicza jej dopuszczalny zakres.

Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą, jednak tylko w ograniczonym zakresie:

1) zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;

2) najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie;

3) przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;

4)nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;

5)udzielania pożyczek:

1. a) spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje,
2. b) spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik,
3. c) beneficjentom;

6) obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;

7) produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu;

8) gospodarki leśnej.

Założenie fundacji rodzinnej wiąże się z wizytą u notariusza.

Akt założycielski albo testament notarialny

Oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej składa się w akcie założycielskim albo testamencie. Oba dokumenty wymagają aktu notarialnego — inaczej niż testament ustanawiający zwykłą fundację.

Fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Fundacja rodzinna może mieć więcej niż jednego fundatora, ale fundacja ustanawiana w testamencie może mieć tylko jednego fundatora.

Z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego albo ogłoszenia testamentu zawierającego oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej powstaje fundacja rodzinna w organizacji. Osobowość prawną uzyskuje z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych, prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Fundacji rodzinnej nie rejestruje się w KRS.

W przypadku fundacji, w której oświadczenie złożono w testamencie, oczywistym jest, że zostanie ona powołana do życia dopiero po śmierci testatora.

Fundusz założycielski i powstanie fundacji rodzinnej

Wartość funduszu założycielskiego nie może być niższa niż 100 000 zł. Przy ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim fundusz wnosi się przed wpisem do rejestru. Przy ustanowieniu w testamencie termin wynosi dwa lata od wpisu. Do powstania fundacji wymagane są również statut, spis mienia, ustanowienie wymaganych organów i wpis do rejestru fundacji rodzinnych.

Istotnym elementem, bez którego nie ma możliwości założenia fundacji jest statut. Projekt statutu powinien być przekazany kancelarii notarialnej przez fundatora odpowiednio wcześniej przed umówieniem aktu notarialnego. Statut wymaga formy aktu notarialnego i może być złożony wraz z oświadczeniem o stanowieniu fundacji. Statut powinien określać zasady działalności fundacji.

Fundacja rodzinna Łódź

Fundacja rodzinna to nowoczesne rozwiązanie prawne, które pozwala skutecznie zabezpieczyć majątek, zaplanować sukcesję oraz zapewnić ciągłość prowadzenia firmy i ochronę interesów rodziny. Jeśli interesuje Cię założenie fundacji rodzinnej w Łodzi, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia notarialnego na każdym etapie tego procesu.

Oferujemy kompleksową pomoc w zakresie zakładania fundacji rodzinnej. Wsparcie obejmuje m.in. przygotowanie aktu założycielskiego, statutu fundacji rodzinnej, czynności notarialne związane z wniesieniem majątku oraz doradztwo dotyczące prawidłowej struktury fundacji i jej organów.

Notariusz pomaga również w kwestiach związanych z:

• zabezpieczeniem interesów fundatora i beneficjentów,
• prawidłowym ukształtowaniem zasad zarządzania majątkiem,
• zgodnością dokumentów z obowiązującymi przepisami,
• przygotowaniem dokumentów notarialnych potrzebnych do rejestracji; o wpisie rozstrzyga właściwy sąd.

Przed czynnością należy omówić cel fundacji, krąg beneficjentów, skład majątku, zasady wypłat i działanie organów. Rozliczenia podatkowe, odpowiedzialność oraz wpływ fundacji na zachowek wymagają oceny konkretnej sytuacji. W celu ustalenia dokumentów i terminu można skontaktować się z kancelarią w Łodzi.

Zakres działalności gospodarczej

Przytoczony katalog trzeba czytać z wyjątkami i warunkami art. 5 ustawy. Ograniczenie dotyczące nabywania mienia wyłącznie do dalszego zbycia nie obejmuje wskazanych w ustawie praw wynikających z uczestnictwa w podmiotach oraz papierów wartościowych i podobnych praw. Działalność rolna wymieniona w pkt 7 i gospodarka leśna mogą być wykonywane wyłącznie w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Dopuszczalność działalności i jej opodatkowanie to odrębne kwestie.

Podstawa prawna i źródła: Ustawa o fundacji rodzinnej – tekst ujednolicony; MRiT – przegląd ustawy, projekt23.09.2026.