Obok wniesienia nieruchomości aportem do spółki, przedmiotem aportu może być przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Będzie to transakcji typu asset deal. Od takiej transakcji odróżnić należy transakcję typu share deal czyli nabycie udziałów albo akcji.

Może on nastąpić przy zawarciu umowy spółki bądź w trakcie jej trwania na mocy zmiany umowy spółki i jak to ma miejsce np. w przypadku spółki z o.o. podwyższenia kapitału zakładowego.

Aport przedsiębiorstwa, wywołuje ten sam skutek co przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę z o.o.– przedsiębiorca jednoosobowy staje się wspólnikiem spółki z o.o.

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z jej treści. Chodzi tutaj o zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności, czyli umożlwiający w pełni prowadzenie jego działalności. Kluczowe są: element organizacji oraz funkcjonalnego powiązania różnorodnych jego składników umożliwiających traktowanie przedsiębiorstwa jako pewną całość.

W sytuacji, gdy jednym ze składników majątku przedsiębiorstwa jest nieruchomość, samo wniesienie przedsiębiorstwa aportem nie powoduje przeniesienia jej własności. W takiej sytuacji wymagana jest kolejna czynność notarialna – przeniesienie własności nieruchomości.

Notariusz powinien sprawdzić czy umowa przeniesienia własności nieruchomości nie podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw: z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego Dz. U. 2003 Nr 64 poz. 592, z dnia 28 września 1991 r. o lasach Dz. U. 1991 Nr 101 poz. 444, z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców Dz.U. 1920 Nr 31 poz. 178.

Aport a podatek od czynności cywilnoprawnych.

Od wartości aportu notariusz pobiera podatek od czynności cywilnoprawnych w którego stawka wynosi w tym przypadku 0,5%, stosownie do art. 7 ust.1 pkt 9 w związku z art. 6 ust. 9 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 09 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 2016 r., poz. 223).

Aport a podatek VAT.

Druga kwestią podatkową związana z wniesieniem aportu do spółek prawa handlowego i cywilnego jest jego opodatkowane podatkiem VAT o ile podmiot, który go wnosi jest podatnikiem tego podatku. Notariusz nie pobiera podatku VAT. Należ mieć to jednak na uwadze przy ustalaniu wartości wkładu.

Jeżeli przedmiotem aportu jest przedsiębiorstwo lub zorganizowana część przedsiębiorstwa. Wniesienie aportu nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT – Wynika to z art. 6 pkt 1 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług.

Udziały wspólników mogą być obejmowane w zamian za wkłady pieniężne (gotówkę), jak i wkłady niepieniężne (aport).

Aport jest niepieniężnym świadczeniem wspólnika wnoszonym w zamian za udziały obejmowane w kapitale zakładowym spółki.

W przypadku wniesienia aportu do spółki zarejestrowanej, konieczna jest zmiana jej umowy w zakresie m.in. wysokości kapitału zakładowego czy wniesionych przez wspólników wkładów, podwyższająca kapitał zakładowy i określająca wniesiony wkład. Wymaga to odbycia zgromadzenia wspólników. Umowa spółki powinna szczegółowo określać: przedmiot tego wkładu oraz jego wartość, osobę wspólnika wnoszącego aport, liczbę objętych w zamian udziałów, a także ich wartość nominalną.

Wniesienie nieruchomości aportem do spółki może dokonać dotychczasowy wspólnik lub nowy, przystępujący do spółki. Wspólnik ten będzie musiał przed notariuszem złożyć oświadczenie o objęciu udziałów.

Ostatnim krokiem, który powoduje, że w miejsce dotychczasowego właściciela spółka zostanie wpisana spółka jest umowa przeniesienia własności na pokrycie udziałów w spółce.

Do takiej umowy wymagane są takie same dokumenty jak przy umowie sprzedaży nieruchomości: działki gruntu, mieszkania.

Notariusz powinien sprawdzić czy umowa przeniesienia własności nie podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw: o kształtowaniu ustroju rolnego, o lasach, o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

Przedmiotem aportu oprócz nieruchomości mogą być prawa autorskie, obligacje, przedsiębiorstwo (jednoosobowa działalność gospodarcza wpisana do CEIDG)…

W przypadku utworzenia spółki przy pomocy wzorca umowy (S-24) wspólnicy mogą wnieść jedynie wkłady niepieniężne.  W takim wypadku konieczna jest również zmiana umowy spółki.

Podwyższenie kapitału zakładowego na skutek wniesienia aportu opodatkowane jest podatkiem od czynności cywilnoprawnych.