Obok wniesienia nieruchomości aportem do spółki, przedmiotem aportu może być przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Będzie to transakcji typu asset deal. Od takiej transakcji odróżnić należy transakcję typu share deal czyli nabycie udziałów albo akcji.

Może on nastąpić przy zawarciu umowy spółki bądź w trakcie jej trwania na mocy zmiany umowy spółki i jak to ma miejsce np. w przypadku spółki z o.o. podwyższenia kapitału zakładowego.

Aport przedsiębiorstwa, wywołuje ten sam skutek co przekształcenie działalności gospodarczej w spółkę z o.o.– przedsiębiorca jednoosobowy staje się wspólnikiem spółki z o.o.

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z jej treści. Chodzi tutaj o zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności, czyli umożlwiający w pełni prowadzenie jego działalności. Kluczowe są: element organizacji oraz funkcjonalnego powiązania różnorodnych jego składników umożliwiających traktowanie przedsiębiorstwa jako pewną całość.

W sytuacji, gdy jednym ze składników majątku przedsiębiorstwa jest nieruchomość, samo wniesienie przedsiębiorstwa aportem nie powoduje przeniesienia jej własności. W takiej sytuacji wymagana jest kolejna czynność notarialna – przeniesienie własności nieruchomości.

Notariusz powinien sprawdzić czy umowa przeniesienia własności nieruchomości nie podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw: z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego Dz. U. 2003 Nr 64 poz. 592, z dnia 28 września 1991 r. o lasach Dz. U. 1991 Nr 101 poz. 444, z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców Dz.U. 1920 Nr 31 poz. 178.

Aport a podatek od czynności cywilnoprawnych.

Od wartości aportu notariusz pobiera podatek od czynności cywilnoprawnych w którego stawka wynosi w tym przypadku 0,5%, stosownie do art. 7 ust.1 pkt 9 w związku z art. 6 ust. 9 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 09 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 2016 r., poz. 223).

Aport a podatek VAT.

Druga kwestią podatkową związana z wniesieniem aportu do spółek prawa handlowego i cywilnego jest jego opodatkowane podatkiem VAT o ile podmiot, który go wnosi jest podatnikiem tego podatku. Notariusz nie pobiera podatku VAT. Należ mieć to jednak na uwadze przy ustalaniu wartości wkładu.

Jeżeli przedmiotem aportu jest przedsiębiorstwo lub zorganizowana część przedsiębiorstwa. Wniesienie aportu nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT – Wynika to z art. 6 pkt 1 ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług.

Przedsiębiorca, będący osobą fizyczna prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą ma możliwość przekształcenia tej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową: z o. o. oraz akcyjną. Rozwiązanie to kształtuje się analogicznie do przekształcenia spółek handlowych. Nie ma potrzeby likwidowania działalności, szczególnie jeżeli zachodzi potrzeba kontynuacji zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy, oczywiście, jeżeli ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej.

Przekształcenie takie jest procesem dużo bardziej złożonym i kosztownym aniżeli założenie spółki z o. o. na skutek zwarcia umowy bądź sporządzenia statutu.

Pierwszym krokiem jest sporządzenie planu przekształcenia przedsiębiorcy.

Notariusz sporządza akt notarialny, zawierający dostarczone przez przedsiębiorcę: ww. plan oraz projekt oświadczenia o zamiarze przekształcenia działalności gospodarczej w spółkę i projekt aktu założycielskiego spółki.

W planie przekształcenia powinno być umieszczone co najmniej ustalenie wartości bilansowej majątku przedsiębiorcy przekształcanego na określony dzień w miesiącu poprzedzającym sporządzenie planu. Jeżeli wartość bilansowa jest ujemna, przekształcenie jest wówczas niedopuszczalne.

Plan przekształcenia podlega badaniu przez biegłego rewidenta w zakresie poprawności i rzetelności.

Na wniosek przedsiębiorcy Sąd rejestrowy właściwy według siedziby przedsiębiorcy wyznacza biegłego rewidenta.

Drugą czynnością notarialną jest akt notarialny zawierający oświadczenie o przekształceniu przedsiębiorcy w spółkę.

W dalszej kolejności powinny zostać sporządzone w formie aktu notarialnego umowa spółki albo statutu spółki z o.o. – spółki przekształconej.

Przedsiębiorca przekształcany staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu do rejestru

Od takiego przekształcenia należ odróżnić wniesienie przedsiębiorstwa aportem do spółki. W tym przypadku nie dojdzie jednak do przejścia wszystkich praw przedsiębiorcy na spółkę.

Art. 176 kodeksu spółek handlowych, z uwagi na „Polski Ład” zdobywa obecnie popularność.
Dyspozycja art. 176 kodeksu spółek handlowych jest jednym z fakultatywnych postanowień treści umowy spółki z o.o. Wprowadzenie zapisów w nim przewidzianych wymaga zmiany umowy spółki o ile nie zostały prowadzone w akcie założycielskim.
Zgodnie z jego treścią wspólnik spółki z o.o. otrzymuje wynagrodzenie w zamian za powtarzające się świadczenia niepieniężne na rzecz spółki. Omawiane wynagrodzenie powinno być określone kwotowo, ewentualnie winien być wskazany sposób jego obliczania. Konieczne jest także wskazanie częstotliwości wypłacania. Wynagrodzenie to nie może przekraczać cen lub stawek przyjętych w danym obrocie. Ponadto przedmiotowe świadczenia, muszą być w umowie spółki oznaczone przez podanie ich rodzaju i zakresu.
Jak już zostało wyżej podniesione, wprowadzenie zapisów przewidzianych w art. 176 k.s.h. wymaga zmiany umowy spółki. Wiąże się to z koniecznością zgromadzenia wspólników i sporządzenia protokołu z tego zgromadzenia przez notariusza.
Warto pokreślić, że przepis ten nie dotyczy członków zarządu a jedynie wspólników. Jeżeli członkowie zarządu nie są równocześnie wspólnikami, konieczne będzie nabycie przez nich udziałów w spółce.
Obowiązek, o którym mowa może zostać nałożony na wszystkich wspólników, ale też na niektórych z nich.
W przypadku zobowiązania wspólnika do powtarzających się świadczeń niepieniężnych, zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału, bądź obciążenie udziału, może nastąpić jedynie za zgodą spółki.
Umowa spółki powinna także stanowić czy zbycie udziałów powoduje przejście obowiązku spełniania powtarzających się świadczeń niepieniężnych na nowego wspólnika.
Wynagrodzenie wskazane w art. 176 § 1 k.s.h. jest wypłacane nawet w sytuacji, gdy spółka nie wykazuje zysku.

Udziały wspólników mogą być obejmowane w zamian za wkłady pieniężne (gotówkę), jak i wkłady niepieniężne (aport).

Aport jest niepieniężnym świadczeniem wspólnika wnoszonym w zamian za udziały obejmowane w kapitale zakładowym spółki.

W przypadku wniesienia aportu do spółki zarejestrowanej, konieczna jest zmiana jej umowy w zakresie m.in. wysokości kapitału zakładowego czy wniesionych przez wspólników wkładów, podwyższająca kapitał zakładowy i określająca wniesiony wkład. Wymaga to odbycia zgromadzenia wspólników. Umowa spółki powinna szczegółowo określać: przedmiot tego wkładu oraz jego wartość, osobę wspólnika wnoszącego aport, liczbę objętych w zamian udziałów, a także ich wartość nominalną.

Wniesienie nieruchomości aportem do spółki może dokonać dotychczasowy wspólnik lub nowy, przystępujący do spółki. Wspólnik ten będzie musiał przed notariuszem złożyć oświadczenie o objęciu udziałów.

Ostatnim krokiem, który powoduje, że w miejsce dotychczasowego właściciela spółka zostanie wpisana spółka jest umowa przeniesienia własności na pokrycie udziałów w spółce.

Do takiej umowy wymagane są takie same dokumenty jak przy umowie sprzedaży nieruchomości: działki gruntu, mieszkania.

Notariusz powinien sprawdzić czy umowa przeniesienia własności nie podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw: o kształtowaniu ustroju rolnego, o lasach, o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

Przedmiotem aportu oprócz nieruchomości mogą być prawa autorskie, obligacje, przedsiębiorstwo (jednoosobowa działalność gospodarcza wpisana do CEIDG)…

W przypadku utworzenia spółki przy pomocy wzorca umowy (S-24) wspólnicy mogą wnieść jedynie wkłady niepieniężne.  W takim wypadku konieczna jest również zmiana umowy spółki.

Podwyższenie kapitału zakładowego na skutek wniesienia aportu opodatkowane jest podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Możliwość udziału w zgromadzeniu wspólników przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej wprowadził przepis art. 234¹. Kodeksu spółek handlowych (przepis wszedł w życie 3.9.2019 r). W dniu 31.03.2020 r. weszła w życie jego nowelizacja, wynikająca z wprowadzenia regulacji COVID-19.

Przepis ten niewątpliwie umożliwił odformalizowanie wymogów uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników i stanowi dla nich istotne ułatwienie.

W pierwotnym brzmieniu przepis ten umożliwiał głosowanie przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, jeżeli w umowie spółki został zamieszczony odpowiedni zapis, zezwalający na takie głosowanie. Wymagało to niemalże w każdym przypadku zmiany umowy spółki, gdyż wobec braku takich rozwiązań umowy nie przewidywały takiego głosowania.

Obecnie, zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem, udział w zgromadzeniu wspólników można wziąć także przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, chyba że umowa spółki stanowi inaczej, innymi słowy, jeżeli umowa spółki nie wyklucza możliwości przeprowadzenia takiego zgromadzenia.

Wspólnicy powinni jedynie określić w formie regulaminu szczegółowe zasady udziału w zgromadzeniu wspólników przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej. Regulamin nie może określać wymogów i ograniczeń, które nie są niezbędne do identyfikacji wspólników i zapewnienia bezpieczeństwa komunikacji elektronicznej. Przyjęcie regulaminu może nastąpić uchwałą wspólników bez odbycia zgromadzenia, jeżeli wspólnicy reprezentujący bezwzględną większość głosów wyrażą na piśmie zgodę na treść tego regulaminu.

O udziale w zgromadzeniu wspólników w powyższy sposób, postanawia zwołujący to zgromadzenie.

Udział w zgromadzeniu, obejmuje w szczególności: dwustronną komunikację w czasie rzeczywistym wszystkich osób uczestniczących w zgromadzeniu wspólników, w ramach której mogą oni wypowiadać się w toku obrad zgromadzenia wspólników, przebywając w innym miejscu niż miejsce obrad zgromadzenia wspólników i wykonywanie osobiście lub przez pełnomocnika prawa głosu przed lub w toku zgromadzenia wspólników.

Przed notariuszem powinien stawić się przynajmniej przewodniczący zgromadzenia, który podpisuje protokół. Oczywistym jest, że listę obecności podpisują tylko przewodniczący zgromadzenia i ci wspólnicy, którzy stawili się u notariusza.

Umowa spółki z o.o. wymaga formy aktu notarialnego. To samo dotyczy jej zmiany.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być zawiązana wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością dla wyjaśnienia, kapitał zakładowy spółki powinien wynosić co najmniej 5000 złotych.

Wartość nominalna udziału nie może być niższa niż 50 złotych.

Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna określać:

– firmę i siedzibę spółki;

– przedmiot działalności spółki;

– wysokość kapitału zakładowego;

– czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział;

– liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników;

– czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Dodatkowo w umowie spółki powinny się znaleźć następujące zapisy:

– sposób podwyższenia kapitału zakładowego

– podział zysków

– sposób dokonywania dopłat i pożyczek

– czy zbycie udziałów wymaga zgody zgromadzenia wspólników.

– czy umowa wyłącza ogranicza lub wyłącza wstąpienie do spółki spadkobierców na miejsce zmarłego wspólnika w rezultacie tym przypadku umowa spółki powinna określać warunki spłaty spadkobierców niewstępujących do spółki, pod rygorem bezskuteczności ograniczenia lub wyłączenia

– szczegółowe określenie przedmiotu wkładów niepieniężnych (aportów) oraz osobę wspólnika wnoszącego aport, jak również liczbę i wartość nominalną objętych w zamian udziałów.

Z chwilą zawarcia umowy spółki powstaje spółka z o.o. w organizacji. Może ona we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Podatek przy umowie spółki z o. o.

Podatek od czynności cywilnoprawnych, pobierany jest stosownie do art. 7 ust.1 pkt 9 w związku z art. 6 ust. 9 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 09 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. 2016 r., poz. 223) godne uwagi jest to, że jest pobierany po wyłączeniu z podstawy opodatkowania kwoty stanowiącej wynagrodzenie notariusza wraz z podatkiem VAT oraz opłaty sądowej od wpisu w rejestrze sądowym wraz z kosztami ogłoszenia o wpisie.

Wynagrodzenie notariusza za sporządzenie umowy spółki z o.o. uzależnione jest od wysokości kapitału zakładowego zgodnie z poniższą tabelą:

1) do 3000 zł – 100 zł;

2) powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;

3) powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;

4)powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;

5) powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;

6) powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;

7) powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł

wymaga formy pisemnej z notarialnie poświadczonym podpisem zarówno zbywcy jak i nabywcy. Po zweryfikowaniu tożsamości stawających, strony transakcji składają podpisy w obecności notariusza.

Zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części może być uzależnione od zarządu spółki. Zgoda ta winna być wyrażona w formie pisemnej.

Nasza kancelaria notarialna w Łodzi dokonuje sprawdzenia umowy spółki. Sprawdzamy, czy miały miejsce zmiany umowy spółki. Prosimy klientów o tekst jednolity, jeżeli taki istnieje. Weryfikujemy także wpis w KRS (Krajowy Rejestr Sądowy).

Taka weryfikacja ma na celu ustalenie zapisów ograniczających bądź nawet wyłączających uprawnienie do zbycia udziałów spółki, prawa pierwokupu, pierwszeństwa nabycia udziałów na rzecz pozostałych wspólników spółki. Wpis w KRS udziela odpowiedzi na pytanie czy dana spółka nadal tam figuruje.

Następnie ustalamy, czy zbycie udziałów nie jest powiązane z przeniesieniem własności nieruchomości. Może to pociągnąć za sobą dalsze ograniczenia w rozporządzeniu udziałami w spółce z o.o.

Krajowemu ośrodkowi wsparcia rolnictwa, działającej na rzecz Skarbu Państwa, przysługuje prawo pierwokupu udziałów i akcji w spółce prawa handlowego, która jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni co najmniej 5 ha albo nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni co najmniej 5 ha.

Nabycie udziałów w spółce z o.o. przez cudzoziemca.

Notariusz winien również sprawdzić czy nabycie udziału nie będzie wiązało się z nabyciem nieruchomości przez cudzoziemca. Nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia, które jest wydawane w formie decyzji przez ministra właściwego ds. wewnętrznych. Nie wymaga uzyskania zezwolenia nabycie samodzielnego lokalu mieszkalnego, nabycie samodzielnego lokalu użytkowego o przeznaczeniu garażowym lub udziału w takim lokalu, jeżeli jest to związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych nabywcy lub właściciela nieruchomości lub samodzielnego lokalu mieszkalnego. Należy mieć oczywiście na uwadze, że ograniczenia, o których będzie mowa nie dotyczą cudzoziemców pochodzących z Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Konfederacji Szwajcarskiej. Chodzi tu kraje Unii Europejskiej oraz Islandię i Norwegię. Cudzoziemcami będą osoby fizyczne, prawne oraz nieposiadające osobowości prawnej spółki (tzw. ułomne osoby prawne).

Wynagrodzenie notariusza przy zbyciu udziałów w spółce z o. o.

Wynagrodzenie notariusza jest liczone od wartości udziałów wynosi 1/10 kwot przedstawionych poniżej:

1) do 3000 zł – 100 zł;

2) powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;

3) powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;

4)powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;

5) powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;

6) powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;

7) powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł

Sprzedaż udziałów jest opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Stawka wynosi 1% od wartości zbywanych udziałów.